Trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu ngày càng phụ thuộc vào kết nối kỹ thuật số, hạ tầng viễn thông – đặc biệt là hệ thống cáp quang biển – đóng vai trò then chốt trong việc bảo đảm năng lực truyền tải dữ liệu quốc tế, nâng cao độ ổn định và tốc độ của mạng Internet. Việt Nam, với tầm nhìn trở thành trung tâm kỹ thuật số mới của khu vực châu Á – Thái Bình Dương, đang thực hiện các bước đi chiến lược để đầu tư và nâng cấp mạnh mẽ hạ tầng cáp quang, nhằm tạo nền móng cho sự bùng nổ của các ngành kinh tế số, trung tâm dữ liệu, trí tuệ nhân tạo (AI) và dịch vụ điện toán đám mây trong giai đoạn tới.
.jpg){kind=spacer}
Hệ thống cáp quang biển – đóng vai trò then chốt trong việc bảo đảm năng lực truyền tải dữ liệu quốc tế
Cáp quang biển – “xương sống” của Internet quốc tế
Mặc dù công nghệ không dây và vệ tinh đang phát triển, nhưng đến nay, hơn 95% lưu lượng Internet toàn cầu vẫn được truyền tải qua các tuyến cáp quang biển – những “xa lộ dữ liệu” chìm sâu dưới lòng đại dương, kết nối hàng trăm quốc gia và vùng lãnh thổ. Đối với Việt Nam – quốc gia có bờ biển dài hơn 3.200 km và vị trí địa lý chiến lược tại Đông Nam Á – việc tham gia tích cực vào mạng lưới cáp quang biển toàn cầu không chỉ là nhu cầu cấp thiết, mà còn là cơ hội để gia tăng vị thế trong chuỗi giá trị số toàn cầu.
Hiện nay, Việt Nam đang kết nối với khoảng 6 tuyến cáp quang biển quốc tế chính, gồm: AAG, APG, IA, AAE-1, SMW-3 và TVH. Tuy nhiên, phần lớn trong số này đã hoạt động trên 10 năm và thường xuyên gặp sự cố, gây ảnh hưởng đến chất lượng kết nối quốc tế. Do vậy, việc mở rộng thêm các tuyến cáp mới, có dung lượng cao và độ ổn định tốt hơn đang được Chính phủ và doanh nghiệp viễn thông trong nước đặc biệt quan tâm.
Mục tiêu chiến lược đến 2025: Nâng tổng dung lượng cáp biển lên tối thiểu 350 Tbps
Theo kế hoạch phát triển hạ tầng số quốc gia, đến năm 2025, Việt Nam đặt mục tiêu đưa vào khai thác ít nhất 2 tuyến cáp quang biển quốc tế mới. Đây sẽ là các tuyến hiện đại, sử dụng công nghệ truyền dẫn tiên tiến, cho phép truyền tải hàng trăm Tbps dữ liệu mỗi giây. Đồng thời, Việt Nam cũng hướng tới nâng tổng dung lượng thiết kế cáp quang trên biển đạt tối thiểu 350 Tbps, tức gấp nhiều lần so với hiện tại – khi tổng dung lượng chỉ vào khoảng 60–70 Tbps.
Một số tuyến cáp đang được quy hoạch hoặc tham gia đầu tư có thể kể đến như: ADC (Asia Direct Cable), SJC2 (Southeast Asia-Japan Cable 2), và đặc biệt là các dự án kết nối thẳng đến Hoa Kỳ hoặc châu Âu nhằm giảm độ trễ, tăng hiệu suất kết nối quốc tế cho các trung tâm dữ liệu đặt tại Việt Nam.
Tăng tốc đầu tư để phục vụ cho trung tâm dữ liệu và AI
Sự phát triển của hạ tầng cáp quang biển không chỉ phục vụ nhu cầu người dùng cuối, mà còn là điều kiện tiên quyết để thúc đẩy các ngành công nghiệp công nghệ cao như trung tâm dữ liệu (Data Center), trí tuệ nhân tạo (AI), và dịch vụ điện toán đám mây (Cloud). Những ngành này đòi hỏi tốc độ truyền tải cao, độ trễ thấp và khả năng kết nối quốc tế ổn định – điều mà chỉ các tuyến cáp quang biển dung lượng lớn mới có thể đáp ứng.
Trong thời gian tới, khi Việt Nam bước vào giai đoạn tăng tốc triển khai các trung tâm dữ liệu quy mô lớn như DCH Digital HUB tại Bà Rịa – Vũng Tàu, nhu cầu kết nối quốc tế siêu tốc sẽ càng trở nên cấp thiết. Việc nâng cấp hạ tầng cáp quang không chỉ phục vụ nhu cầu nội địa mà còn giúp Việt Nam trở thành điểm trung chuyển dữ liệu cho khu vực, thu hút các hãng công nghệ toàn cầu như Google, Amazon, Microsoft, NVIDIA hay Meta đầu tư vào các trung tâm dữ liệu và dịch vụ đám mây tại đây.
Thách thức và giải pháp
Tuy nhiên, phát triển cáp quang biển không phải là nhiệm vụ đơn giản. Các dự án này đòi hỏi nguồn vốn lớn, sự phối hợp liên quốc gia, và thời gian thi công kéo dài (trung bình 18–24 tháng). Thêm vào đó, tình trạng đứt cáp do hoạt động hàng hải, đánh bắt cá hoặc thiên tai là thách thức hiện hữu. Vì vậy, Việt Nam cần:
Hạ tầng cáp quang, đặc biệt là cáp quang biển, chính là “hệ tuần hoàn” của nền kinh tế số. Với các mục tiêu rõ ràng và chiến lược đầu tư bài bản, Việt Nam đang từng bước nâng cao năng lực kết nối quốc tế, mở rộng “băng thông phát triển” cho tương lai số. Việc đạt mốc tối thiểu 350 Tbps vào năm 2025 không chỉ mang ý nghĩa về mặt kỹ thuật, mà còn là lời khẳng định về vị thế công nghệ và khả năng sẵn sàng đón nhận làn sóng đầu tư số toàn cầu của đất nước trong thập kỷ tới.
Trong cách nhìn truyền thống, trung tâm dữ liệu được đánh giá dựa trên quy mô, tốc độ xử lý và khả năng mở rộng. Càng nhiều máy chủ, càng nhiều tài nguyên, càng có lợi thế. Tuy nhiên, kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo đang buộc ngành này phải nhìn lại chính nền tảng của mình. Khi nhu cầu tính toán tăng vọt chưa từng có, một biến số tưởng như phụ trợ lại nổi lên chi phối toàn bộ cuộc chơi: điện năng. Và ở trung tâm của bài toán điện năng ấy chính là chip.
Trong làn sóng bùng nổ của trí tuệ nhân tạo trên toàn cầu, một thực tế đang dần trở nên rõ ràng: trung tâm dữ liệu không chỉ là hạ tầng công nghệ, mà đã trở thành thị trường lớn nhất và quan trọng nhất của ngành chip AI. Nếu như trước đây, chip bán dẫn chủ yếu phục vụ cho máy tính cá nhân, điện thoại hay thiết bị điện tử tiêu dùng, thì ngày nay, phần lớn giá trị của chip tiên tiến lại nằm trong các trung tâm dữ liệu – nơi vận hành và nuôi dưỡng các hệ thống AI quy mô lớn.
Trong nhiều năm, ngành trung tâm dữ liệu phát triển dựa trên một logic tương đối đơn giản: phần cứng được chuẩn hóa, chip được sản xuất bởi một số ít công ty bán dẫn, và các nhà vận hành hạ tầng chỉ cần mua về, lắp đặt, rồi tối ưu vận hành. Mô hình này từng tạo ra sự ổn định và khả năng mở rộng nhanh chóng cho internet, điện toán đám mây và các dịch vụ số.
Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà ký quyết định phê duyệt Đề án “Xây dựng Trung tâm dữ liệu, quản lý, giám sát, xử lý vi phạm và điều hành giao thông giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2050”.
Tại Hội nghị xúc tiến đầu tư hạ tầng công nghệ số và trung tâm dữ liệu quy mô lớn tổ chức cuối tuần qua, dưới sự chứng kiến của lãnh đạo UBND TP.HCM cùng hơn 150 đại biểu, G42 và liên danh nhà đầu tư trong nước đã ký thỏa thuận khung hợp tác dài hạn nhằm phát triển hạ tầng trung tâm dữ liệu tại Việt Nam. Tổng quy mô vốn dự kiến lên tới 2 tỷ USD, phản ánh sức hấp dẫn ngày càng lớn của TP.HCM trong vai trò đầu mối hạ tầng số khu vực.
Trong vài năm trở lại đây, trí tuệ nhân tạo không còn là một khái niệm mang tính thử nghiệm mà đã bước vào giai đoạn bùng nổ trên quy mô toàn cầu. Từ các mô hình ngôn ngữ lớn, hệ thống nhận diện hình ảnh cho đến các nền tảng phân tích dữ liệu theo thời gian thực, AI đang len lỏi vào mọi lĩnh vực của đời sống kinh tế – xã hội. Tuy nhiên, phía sau sự phát triển nhanh chóng của AI không chỉ là những thuật toán thông minh, mà còn là một cuộc chạy đua hạ tầng công nghệ chưa từng có, nơi chip bán dẫn và trung tâm dữ liệu đóng vai trò trung tâm.
Trí tuệ nhân tạo đang trở thành động lực quan trọng thúc đẩy sự thay đổi của nền kinh tế toàn cầu. Tuy nhiên, phía sau những ứng dụng AI thông minh mà người dùng tiếp cận mỗi ngày – từ trợ lý ảo, dịch thuật tự động cho đến phân tích dữ liệu lớn
Các thương vụ hạ tầng trung tâm dữ liệu thường xuyên vượt mốc 10 tỷ USD, thậm chí thương vụ lớn nhất đạt tới 40 tỷ USD. Quy mô “khổng lồ” này đã khiến ngành bảo hiểm rơi vào tình thế “stress”…
Nhiều chuyên gia cho rằng nếu chip bán dẫn được ví như “dầu mỏ của thế kỷ XXI”, thì kỹ sư thiết kế chip chính là những người khai thác mỏ vàng công nghệ mới của thế giới. Trong cuộc đua bán dẫn toàn cầu, quốc gia nào sở hữu đội ngũ kỹ sư chất lượng cao sẽ nắm lợi thế lớn trong chuỗi giá trị công nghệ.
Trong thế kỷ XXI, sức mạnh của một quốc gia không còn chỉ được đo bằng tài nguyên thiên nhiên hay quy mô quân đội. Ngày càng nhiều chuyên gia cho rằng chip bán dẫn mới chính là nền tảng của quyền lực công nghệ và an ninh quốc gia. Từ hệ thống vũ khí hiện đại, trí tuệ nhân tạo quân sự đến hạ tầng an ninh mạng, tất cả đều phụ thuộc vào những con chip nhỏ bé nhưng cực kỳ phức tạp.
